И.Арабаев атындагы КМУда 2018-2019-окуу жылында мамлекеттик тилде окутууну, аны ишмердүүлүктүн бардык багыттарында кеңири колдонууну жогорулатуу жана тил саясатын өркүндөтүү боюнча иш-чаралардын планы

                                                                                                                                                              ДОЛБООР

 

БЕКИТЕМ

И.Арабаев атындагы

КМУнун ректору,

проф.Т.А.Абдрахманов

_____________________

“____”_________2018-ж.

 

 

И.Арабаев атындагы КМУда 2018-2019-окуу жылында мамлекеттик тилде окутууну, аны ишмердүүлүктүн бардык багыттарында кеңири колдонууну жогорулатуу жана тил саясатын өркүндөтүү боюнча иш-чаралардын

ПЛАНЫ

 

Аткарыла турган иш-чаралар

Акаруу мөөнөтү

Жооптуулар

Эскертүү

 

I.Уюштуруучулук иштер

I.

II.

III.

IV.

V.

1

И.Арабаев атындагы КМУнун Мамлекеттик тил боюнча 2018-2019-окуу жылында аткара турган  иш-чараларынын планын иштеп чыгуу жана аны КМУнун Окумуштуулар кеңешинде бекитүү

Октябрь 2018 –ж.

МТжК боюнча проректор, Мамлекеттик тил (МТ) бөлүмү,

 

2

Университеттин ар бир курамдык бөлүмдөрүндө жаңы окуу жылына карата мамлекеттик тилди өнүктүрүү боюнча иш планын түзүү жана аны институттардын, деканаттардын Окумуштуулар кеңешинде бекитүү

Сентябрь-Октябрь 2018-ж.

Түзүмдөрдүн жооптуу кызматкерлери, МТ бөлүмү

 

3

Университетте мамлекеттик тил мыйзамын ишке ашыруу жана мамлекеттик тилди окутуунун сапатын жогорулатуу максатында мамлекеттик тил боюнча окуу-методикалык комиссия (ОМК) түзүү

Сентябрь-Октябрь 2018-ж

МТжК боюнча проректор, Мамлекеттик тил бөлүмү

 

 

4

Мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн улуттук программасын, компетенттүү органдардын чечимдерин аткарууну камсыз кылуу жана көзөмөлдөө үчүн Университетте тил комиссиясын түзүү

Ноябрь, 2018-ж

МТ бөлүмү, КМУнун институттары, деканаттары

 

5

И.Арабаев атындагы КМУнун КР мамлекеттик тил күнүнүн 29-жылдыгына карата КМУнун түзүмдөрүндө өткөрүлгөн жарым жылдыктын отчетун жана сунуштарын КР Билим берүү жана илим министрлигине жөнөтүү

Октябрдын биринчи декадасы 2018-ж.

МТжК боюнча проректор,

 МТ бөлүмү,

 

 

6

КМУдагы мамлекеттик тилде жүргүзүлүп жаткан нормативдик документтерди(буйруктарды,токтомдорду,жобол-орду,көрсөтмөлөрдү ж.б) системдүү текшерип

туруу жана анын натыйжасын университеттин мамлекеттик тил комиссиясынын

отурумунда талкуулоо

График боюнча

МТжК боюнча проректор, МТ бөлүмү,

МТК мүчөлөрү

 

 

7

2019-жыл үчүн университетте мамлекеттик тил боюнча өтүлө турган календардык иш-чаралардын жалпы сметасын түзүү жана бекитүү

Октябрь 2018-ж.

МТ бөлүмү

Пландоо бөлүмү

Окумуштуулар кенеши, ректор бекитет

8

Мамлекеттик тилди кеңири колдонуу максатында КМУда ар түрдүү маалымат материалдарын,баяндамаларды даярдоо,тегерек столдорду,адабий кечелерди өкөрүү

Жыл ичинде

МТ бөлүмү, Университеттин институттары, деканаттары

Жаштар комитети менен биргеликте

9

Эл аралык эне тили күнүнө карата иш-чара уюштуруу жана аны өткөрүү

Февраль 2019-ж.

Иституттар, деканаттар, МТ бөлүмү

 

10

КМУнун ар бир курамдык бөлүмдөрүнөн мамлекеттик тил боюнча аткарылган иш-чаралар тууралуу маалымат алуу жана аны университеттин тил комиссиясында  талкуулоо

Графикке ылайык

МТ комиссиясы, МТ бөлүмү

 

11

Университетте мамлекеттик тилди колдонуунун абалы жана проблемалары жөнүндө Окумуштуулар кеңешине отчет берүү, сунуштарды киргизүү

Графикке ылайык

МТ бөлүмү

 

12

КР Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссияга,Билим берүү жана илим министрлигине көрсөтүлгөн тартипте мезгил мезгили менен отчет тапшыруу жана сунуштарды киргизүү

Жыл ичинде

МТ бөлүмү, МТ комиссиясы

 

 

II.Иш кагаздарын мамлекеттик тилде жүргүзүү

I.

II.

III.

IV.

V.

1

КМУнун Кеңсесинде(концеляриясында),Окуу, Кадрлар,ж.б.тиешелүү бөлүмдөрүндө иш кагаздарын кыргыз тилинде жүргүзүүнү көзөмөлгө алуу жана  көмөк көрсөтүү

Туруктуу негизде

МТ бөлүмү

 

2

Университеттин  бардык деңгээлдеги (ректорат,институттар,факультеттер,кафедралар ж.б.)жыйындарын,чогулуштарын конкурстук комиссиялардын протоколдорун мамлекеттик тилде жазууну улантууну талап кылуу жана көзөмөлдөө

Жыл бою

Ректорат, МТ бөлүмү, институттун жетекчилери, деканаттар

 

 

III.Окуу процессин кыргыз тилинде жүргүзүү боюнча иш-чаралар

I.

II.

III.

IV.

V.

1

Керектүү багыттар,адистиктер боюнча окутуу кыргыз тилинде жүргүзүлөтурган топтор жөнүндө малымат алуу жана ал топтордун окуу программасына кирген гуманитардык жана табигый дисциплиналарды мамлекеттик тилде окуутунун абалын көзөмөлдөөжана проблемаларын чечүүгө көмөк көрсөтүү

Туруктуу негизде

Университеттин институттары, деканаттары, МТ бөлүмү, МТ комиссиясы

 

2

Адистиктер боюнча окуу пландарынын кыргыз тилинде жазылышын талап кылуу, алардын билим берүү стандартына ылайык келерин аныктоо жана талкуулоо

Графикке ылайык

Ректорат,

МТ бөлүмү, МТ комиссиясы, Окуу түзүмдөрүнүн жетекчилери

 

3

Түзүм кафедраларында бекитилген Мамлекеттик тил сабагынын жумушчу программаларынын мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн улуттук программаларына ылайык келерин институттардын жана деканаттардын кафедралары менен биргеликте  анализдөө жана алардын сапатын жакшыртуу боюнча кеңеш берүү

График боюнча

Тиешелүү кафедралар, МТ комиссиясы, МТ бөлүмү

 

4

Адистиктер боюнча кыргыз тилинде басылып чыккан окуу куралдарына,окуу китептерине,методикалык эмгектерге жана окуу-методикалык комплекстерге(ОУК)жарыяланган конкурстарга катышуу жана баа берүү

Туруктуу негизде

МТ комиссиясы, ОМК

 

5

Окуу бөлүмүндөгү иш кагаздарын(ведомосторду,журналдарды,графиктерди,сабактардын жүгүртмөлөрүн,окуу пландарын ж.б.)кыргыз тилинде жүргүзүлүшун талап кылуу жана  көзөмөлдөө

Туруктуу негизде

МТ бөлүмү,  Институттардын, деканаттардын окуу бөлүмдөрү

 

6

Студентердин мамлекеттик тилди билүү дээңгеелин аныктоо үчүн сабактарга катышуу,  сурамжылоо жүргүзүү ,текшерүү иштерин алуу аларды талдоо жана консультация берүү

Жыл ичинде,график боюнча

МТ бөлүмү, Институттарды, деканаттардын

кыргыз тили кафедралары

 

 

7

Дисциплиналар боюнча окуу методикалык комплекстерди ,жумушчу программаларды мамлекеттик тилде даярдоону талап кылуу  жана жардамдашуу

Туруктуу негизде

Институттар, деканаттар кафедра башчылары, МТ, ОМК

 

 

IV.Студентерге тарбия берүүдө,жаштар саясатын жүргүзүдө жана маданий-массалык иштерди өткөрүүдө кыргыз тилинин ролун көтөрүү боюнча иш-чаралар

I.

II.

III.

IV.

V.

1

Кыргыз элинин каада-салттары,маданияты ,тили ,адептүүлүк,ыйман сыяктуу нравалык тарбиялары тууралуу студенттерге кураторлук сааттардын көбүрөөк өткөрүлүшүнө жетишүү жана көмөктөшүү

Жыл бою

МТ бөлүмү, Институтттун, деканаттын жетекчилери, окуу топторунун кураторлору

 

2

КМУда өтүлүчү салтанаттуу кечелерди,майрамдык иш-чараларды,студенттик фестиваль-сынактарды ж.б.кыргыз тилинде өткөрүүнү  талап кылуу жана  көмөктөшүү

Университеттин институттарынын,  деканаттарынын графигине ылайык

МТ бөлүмү, Жаштар  бөлүмдөрү, Институттар, деканаттар

 

 

3

Студенттердин арасында кыргыз тилине байланыштуу ар кандай сынак-конкурстарды ,интеллектуалдык таймаштарды ,дил баяндарды жазууну  өткөрүү жана аларды талкуулап, сунуштарды берүү 

 

Түзүмдөрдүн графигине ылайык

МТ бөлүмү,

МТ комиссиясы,

жаштар бөлүмү, Кыргыз тили кафедралары,  

 

 

4

Университетте окуган чет элдик студенттерге мамлекеттик тилди уйрөтүү багытында иш жүргүзүүнү көзөмөлдөө жана отчет алып туруу

Туруктуу негизде

МТ бөлүмү, университеттин түзүмдөрү

 

 

V.КМУда илимий иштерди,инновациялык технологияларды өнүктүрүүдө кыргыз тилинин колдонуу чөйрөсүн кеңейтүү боюнча иш-чаралар

I.

II.

III.

IV.

V.

1

Илимий баяндамаларга, монографияларга,  методика боюнча эмгектерге ж.б. илимий иштерге кыргыз тилинде жазылган аннотациянын болушун талап кылуу жана көзөмөл жүргүзүү

Туруктуу негизде

МТжК боюнча проректор, МТ бөлүмү

ИИ боюнча проректор менен бирдикте 

2

Адистиктер боюнча чет тилинде жазылган бүтүрүү иштерине(дипломдук долборлорго, дипломдук иштерге)кыргыз тилинде аннотация жазуу талабын улантууга жетишүү жана көзөмөлдөө

Туруктуу негизде

МТ бөлүмү, Окуу түзүмдөрүнүн жетекчилери

 

3

КМУда илимий конферецияларды,симпозиумдарды,семинарларды ж.б. кыргыз тилинде өткөрүүнү салтка айландыруу

Жыл бою

МТжК боюнча проректор, МТ бөлүмү

ИИ боюнча проректор менен бирдикте 

4

Ч.Айтматовдун 90 жылдыгына арналган илимий –практикалык конференция өткөрүү

Декабрь 2018-ж.

МТжК боюнча проректор, түзүм жетекчилери

 

5

Университеттин сайтына материалдарды кыргыз тилинде жайгаштыруу

Туруктуу негизде

МТ бөлүмү, тиешелүү түзүмдүн жооптуу кызматкерлери,

пресс-катчы

 

6

2018-2019-окуу жылынан баштап окутуучулар ,илимпоз-окумуштуулар тууралуу малыматтарды окуу жайындын расмий сайтына жана Кыргыз википедиясына жайгаштыруу ишин улантуу

Жыл бою

МТ бөлүмү, Тиешелүү түзүмдүн башчылары, пресс катчы,

 

 

VI.Окуу-методикалык иштер

I.

II.

III.

IV.

V.

1

Мамлекеттик тилди окутуу боюнча чыккан окуулуктарга талкуу уюштуруу, окуулуктардын сапатын жакшырта турган сунуштарды киргизүү жана алардын аткарылышын көзөмөлдөө

 

 

Туруктуу негизде

ОМК, Мамлекеттик тил бөлүмү, институттар, деканаттар

 

2

Электрондук окуу китептерин түзүүнү уюштуруу

Жыл бою

МТ бөлүмү, университеттин түзүмдөрү

 

 

3

Актуалдуу проблемалар боюнча Мамлекеттик тил комиссиясы менен отурум уюштуруу

Зарылчылыкка жараша

МТж К  боюнча проректор,

МТ бөлүмү

 

4

Университетте тармактык терминология сөздүктөрүн түзүүнү уюштуруу, аларды республикалык терминология комиссиясына сунуштоо жана колдонууга жетишүү

Туруктуу негизде

МТ бөлүмү, Институттар, деканаттар

 

 

VII.КМУда кадрлардын мамлекеттик тилди билүү деңгээлин жакшыртуу иш-чаралары

I.

II.

III.

IV.

V.

1

КМУнун бардык институттарында, факультеттеринде жана курамдык бөлүмдөрүндө  окутуучулар менен кызматкерлерге мамлекеттик тилди тийешелүү деңгеээлде үйрөтүү боюнча курстарды уюштуруу, мониторинг жүргүзүү

Планга ылайык

Ректорат,МТ бөлүмү, институттар, деканаттар

 

2

Профессордук-окутуучулук курамдын окутуучу-көмөкчү курамдын жана кызматкерлердин кыргыз тилин билүү деңгээлин аныктоо үчүн  мезгил мезгили менен тест-сынак,жат жазуу өткөрүп туруу

График  боюнча

МТжК боюнча проректор, МТ бөлүмү

Университеттин окуу бөлүмү менен бирдикте

3

КМУга жаңы кадрларды алууда алардын мамлекеттик тилди тиешелүү деңгээлде билүүсүнө коюлган талапты сактоону улантуу жана көзөмөлдөө

Жумушка кабыл алуу учурунда

Ректорат, КБ

 

 

Сунуштарды тѳмѳнкү дарекке жибериңиздер n_joldoshbaeva@mail.ru

 

Долбоорду сунуштагандар:                                                                                                                                                   

 

 

КМУнун МТжК боюнча проректору,                                                                                                                                                                         

тарых илимдеринин, доктору,                                                                                      Н.Ж.Эсенкулов

 

Мамлекеттик тил  бөлүмү                                                                                               А. Шерматов